CAR T-Cell ကုထုံး၏ ပြည့်စုံသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်

CAR-T (Chimeric Antigen Receptor T-Cell) သည် chimeric antigen receptor T-cells များ၏ အတိုကောက်ဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦး၏ T ဆဲလ်များကို ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပတွင် မျိုးရိုးဗီဇပြုပြင်မွမ်းမံပြီး ပြုပြင်မွမ်းမံသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး လူနာ၏ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ပြန်လည်ထည့်သွင်းခြင်းမပြုမီ ကင်ဆာဆဲလ်များကို မှတ်မိပြီး ထိရောက်စွာသတ်ပစ်နိုင်စွမ်းကို ပေးစွမ်းကာ ကင်ဆာအကျိတ်များကို ကုသရန် ရည်မှန်းချက်ကို အောင်မြင်စေပါသည်။
တကယ်တော့၊ CAR-T ကုထုံးကို ကင်ဆာကုသရန်အတွက်သာမက ကိုယ်ခံအားစနစ်ချို့ယွင်းသောရောဂါများ၊ နာတာရှည်ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း၊ နှလုံးရောဂါနှင့် အသက်အရွယ်ကြောင့်ဖြစ်သောရောဂါများဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များတွင်လည်း အလားအလာကောင်းများရှိသည်။
T ဆဲလ်များကို T lymphocytes ဟုလည်း လူသိများပြီး lymphocytes များ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ပြီး ကိုယ်ခံအား တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ရောဂါကာကွယ်ရေးအတွက် အဓိက တာဝန်ရှိပါသည်။ ၎င်းတို့တွင် ပစ်မှတ်ဆဲလ်များကို တိုက်ရိုက်သတ်ခြင်း၊ B ဆဲလ်များကို ပဋိပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရန် ကူညီပေးခြင်းနှင့် တားဆီးခြင်း၊ သီးခြား antigens နှင့် mitogens များကို တုံ့ပြန်ခြင်းနှင့် cytokines များ ထုတ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်ချက်များ ရှိပါသည်။
ဟုတ်ပါတယ်၊ လူ့ကိုယ်ခံအားစနစ်ဟာ T ဆဲလ်တွေတင်မကပါဘူး။ B ဆဲလ်တွေ၊ နျူထရိုဖီးလ်တွေ၊ K ဆဲလ်တွေ၊ NK ဆဲလ်တွေနဲ့ အခြားအရာတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကနေ ဇီဝဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ အညစ်အကြေးတွေကို ဖယ်ရှားပေးခြင်း၊ ပဋိပစ္စည်းတွေကို မှတ်မိပြီး ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပြင်ပက ရောဂါပိုးတွေနဲ့ ကင်ဆာဆဲလ်တွေကို ဖော်ထုတ်သတ်ဖြတ်ခြင်းတွေမှာ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ပါတယ်။
T ဆဲလ်များသည် ကင်ဆာဆဲလ်များကို မှတ်မိပြီး သတ်နိုင်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်ရှိပြီးသားဖြစ်သောကြောင့် ကင်ဆာဆဲလ်များကို သတ်ရန် CAR-T ဆဲလ်များကို ဖန်တီးရန် T ဆဲလ်များတွင် CAR ကို လူလုပ်ထည့်သွင်းရန် အဘယ်ကြောင့် လိုအပ်သနည်း။ ၎င်းသည် ကင်ဆာ၏ အခြေခံအကျဆုံး ဝိသေသလက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် ကိုယ်ခံအား ရှောင်ရှားခြင်းဆိုင်ရာ အယူအဆသို့ ကျွန်ုပ်တို့အား ခေါ်ဆောင်သွားပါသည်။
CAR-T ကုထုံး သို့မဟုတ် CAR-T ဆဲလ်ကုထုံးတွင် လူနာ၏ T ဆဲလ်များကို ခွဲထုတ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပသို့ ချဲ့ထွင်ကာ လူလုပ်ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော tumor cell antigen CAR (chimeric antigen receptor) ကို T ဆဲလ်များထဲသို့ ထည့်သွင်းခြင်း ပါဝင်သည်။ ပြုပြင်ပြီးနောက်၊ T lymphocytes များ၏ ကင်ဆာဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ဆောင်ချက်သည် လူနာ၏ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ပြန်လည်ထည့်သွင်းခြင်းမပြုမီ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာပြီး ထို့ကြောင့် T ဆဲလ်များ၏ ကင်ဆာဆဲလ်များကို မှတ်မိပြီး သတ်နိုင်စွမ်းကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ ၎င်းသည် CAR-T ဆဲလ်ကုထုံး၏ အနှစ်သာရဖြစ်သည်။
Impact Bio ရဲ့ CAR-T ကုထုံး IMPT-514 ဟာ FDA ရဲ့ အတည်ပြုချက်ကို ရရှိထားပါတယ်။
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် Impact Bio မှ FDA သည် ၎င်းတီထွင်ထားသော IMPT-514 ကုထုံးအတွက် ၎င်း၏ IND လျှောက်လွှာကို အတည်ပြုလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ IMPT-514 သည် တက်ကြွသော ပြန်လည်ပြုပြင်၍မရသော စနစ်ကျ lupus erythematosus (SLE) ကိုကုသရန်အသုံးပြုသည့် bispecific CD19/CD20 CAR-T ကုထုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုဒေတာများတွင် IMPT-514 သည် အမျိုးမျိုးသော autoimmune ရောဂါများမှ ပြင်းထန်သော immunosuppression ရှိသော လူနာများထံမှ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အလွန်ထိရောက်မှုရှိကြောင်း ပြသခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အပျော့စား cytokine profile ဖြင့် အစွမ်းထက်သော autologous B-cell ရှင်းလင်းရေးစွမ်းရည်ကို ပြသခဲ့သည်။ ကြီးမားသော B-cell lymphoma အတွက် Axicabtagene ciloleucel CAR-T ကုထုံးသည် ငါးနှစ်အကြာတွင် တည်တံ့သောတုံ့ပြန်မှုကို ပြသနေဆဲဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် Clinical Oncology အသင်း (ASCO) သည် CAR-T ဆဲလ်ကုထုံးပြီးနောက် ရေရှည်ရှင်သန်မှုနှုန်းဆိုင်ရာ ဒေတာအစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ရလဒ်များအရ CAR-T ကုထုံးခံယူသော လူနာများတွင် ၅ နှစ်ကြာ ရောဂါတိုးတက်မှုမရှိဘဲ ရှင်သန်နှုန်းမှာ ၂၉% ရှိပြီး ၅ နှစ်ကြာ အလုံးစုံရှင်သန်နှုန်း (OS) မှာ ၄၀% ရှိပြီး ၅ နှစ်ကြာ လင့်ဖ်မာရောဂါအတွက် ရှင်သန်နှုန်းမှာ ၅၃% ရှိပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်းမှာ ရှားရှားပါးပါးသာရှိကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ Axicabtagene ciloleucel သည် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားသော သို့မဟုတ် ပြန်လည်ကုသ၍မရသော ကြီးမားသော B-cell လင့်ဖ်မာရောဂါကို ကုသရန်အတွက် အတည်ပြုထားသော autologous CD19 chimeric antigen receptor CAR-T ဆဲလ်ကုထုံးဖြစ်သည်။ နိဂုံးချုပ်- စံစောင့်ရှောက်မှုပတ်ဝန်းကျင်တွင် axicabtagene ciloleucel CAR-T ၏ ကုသမှုရလဒ်များသည် ဆေးခန်းစမ်းသပ်မှုများတွင် ဖော်ပြထားသော ရလဒ်များနှင့် ကိုက်ညီပြီး ၅ နှစ်ကြာပြီးနောက် ရေရှည်တည်တံ့သော တုံ့ပြန်မှုများကို တွေ့ရှိရသည်။
ကိုယ်ခံအားစနစ်ချို့ယွင်းမှုရောဂါအတွက် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးအောင်မြင်သော CAR-T ကုသမှု။

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် Nature ဝက်ဘ်ဆိုက်သည် တရုတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့မှ သုတေသနရလဒ်တစ်ခုကို မိတ်ဆက်သည့် အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို ဦးဆောင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များသည် CRISPR-Cas9 မျိုးရိုးဗီဇတည်းဖြတ်နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ CD19 ကိုပစ်မှတ်ထားသော ကျန်းမာသောအလှူရှင်မှဆင်းသက်လာသော CAR-T ဆဲလ်များကို မျိုးရိုးဗီဇပြုပြင်ခဲ့ပြီး ပြင်းထန်သော ကိုယ်ခံအားစနစ်ရောဂါရှိသော လူနာသုံးဦးအား ရေရှည်ရောဂါသက်သာရာရရှိစေရန် ကူညီပေးသည့် allogeneic universal CAR-T ကုထုံးမျိုးဆက်သစ်တစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့သည်။