အသည်းကင်ဆာကာကွယ်ခြင်း

အသည်းကင်ဆာအကြောင်း အထွေထွေအချက်အလက်

အသည်းကင်ဆာဆိုသည်မှာ အသည်းတစ်ရှူးများတွင် malignant (ကင်ဆာ) ဆဲလ်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။

အသည်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်မှာ အကြီးဆုံး အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းမှာ အစိတ်နှစ်ခုရှိပြီး ဝမ်းဗိုက်ရဲ့ အပေါ်ညာဘက်ခြမ်းကို နံရိုးအိမ်ထဲမှာ ဖြည့်ထားပါတယ်။ အသည်းရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေထဲက သုံးခုကတော့ -

• သွေးထဲက အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အရာတွေကို စစ်ထုတ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကနေ မစင်နဲ့ ဆီးထဲမှာ စွန့်ထုတ်နိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးပါတယ်။
• အစားအစာမှ အဆီများကို ချေဖျက်ရန် သည်းခြေရည်ပြုလုပ်ပေးရန်။
• ခန္ဓာကိုယ်က စွမ်းအင်အဖြစ် အသုံးပြုတဲ့ ဂလိုင်ကိုဂျင် (သကြားဓာတ်) ကို သိုလှောင်ဖို့ပါ။

အသည်းကင်ဆာကို စောစီးစွာရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းနှင့် ကုသခြင်းသည် အသည်းကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးမှုကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါသည်။

အသည်းရောင်အသားဝါ ဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစားအချို့ ကူးစက်ခံရခြင်းသည် အသည်းရောင်အသားဝါရောဂါ ဖြစ်စေနိုင်ပြီး အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်စေနိုင်သည်။

အသည်းရောင်ရောဂါသည် အသည်းရောင်ရောဂါဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် အများဆုံးဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အသည်းရောင်ရောဂါသည် အသည်းရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေသောရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ အသည်းရောင်ရောဂါကြောင့် အသည်းပျက်စီးမှုသည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။

အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီပိုး (HBV) နှင့် အသည်းရောင်အသားဝါ စီပိုး (HCV) တို့သည် အသည်းရောင်အသားဝါ ဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစား နှစ်မျိုးဖြစ်သည်။ HBV သို့မဟုတ် HCV နာတာရှည် ကူးစက်ခံရခြင်းသည် အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။

၁။ အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီ

HBV သည် HBV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရသူ၏ သွေး၊ သုက်ရည် သို့မဟုတ် အခြားခန္ဓာကိုယ်အရည်များနှင့် ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။ မိခင်မှ ကလေးသို့ မီးဖွားစဉ်၊ လိင်ဆက်ဆံခြင်း သို့မဟုတ် မူးယစ်ဆေးဝါး ထိုးသွင်းရန် အသုံးပြုသည့် ဆေးထိုးအပ်များကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်းဖြင့် ကူးစက်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် အသည်းတွင် အမာရွတ် (အသည်းခြောက်ခြင်း) ကို ဖြစ်စေပြီး အသည်းကင်ဆာကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

၂။ အသည်းရောင်ရောဂါ စီ

HCV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရှိသူ၏ သွေးနှင့်ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် HCV ဖြစ်ပွားသည်။ မူးယစ်ဆေးဝါးထိုးသွင်းရာတွင်အသုံးပြုသော ဆေးထိုးအပ်များကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်း သို့မဟုတ် လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သည်။ ယခင်က သွေးသွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်အင်္ဂါအစားထိုးခြင်းများတွင်လည်း ကူးစက်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် သွေးဘဏ်များသည် လှူဒါန်းသောသွေးအားလုံးကို HCV ရှိမရှိ စစ်ဆေးပြီး သွေးသွင်းခြင်းမှ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရနိုင်ခြေကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးသည်။ ၎င်းသည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သော အသည်းမာရွတ် (အသည်းခြောက်ခြင်း) ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

အသည်းကင်ဆာကာကွယ်ခြင်း

ကင်ဆာရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များကို ရှောင်ရှားခြင်းနှင့် အကာအကွယ်ပေးသည့် အချက်များကို တိုးမြှင့်ခြင်းသည် ကင်ဆာရောဂါကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များကို ရှောင်ရှားခြင်းသည် အချို့သောကင်ဆာများကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ အန္တရာယ်ရှိသော အချက်များတွင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အဝလွန်ခြင်းနှင့် လုံလောက်သော လေ့ကျင့်ခန်းမပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော အကာအကွယ်အချက်များ တိုးမြှင့်ခြင်းသည်လည်း အချို့သောကင်ဆာများကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို မည်သို့လျှော့ချနိုင်သည်ကို သင့်ဆရာဝန် သို့မဟုတ် အခြားကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပညာရှင်နှင့် ဆွေးနွေးပါ။

နာတာရှည် အသည်းရောင်အသားဝါ B နှင့် C ပိုးကူးစက်မှုများသည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သော အန္တရာယ်အချက်များဖြစ်သည်။

နာတာရှည် အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီပိုး (HBV) သို့မဟုတ် နာတာရှည် အသည်းရောင်အသားဝါ စီပိုး (HCV) ရှိပါက အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသည်။ HBV နှင့် HCV နှစ်မျိုးလုံးရှိသူများနှင့် အသည်းရောင်အသားဝါ ဗိုင်းရပ်စ်အပြင် အခြားအန္တရာယ်ရှိသော အချက်များရှိသူများအတွက် အန္တရာယ်ပိုမိုမြင့်မားသည်။ နာတာရှည် HBV သို့မဟုတ် HCV ကူးစက်ခံရသော အမျိုးသားများသည် တူညီသော နာတာရှည်ရောဂါပိုးရှိသူ အမျိုးသမီးများထက် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။

အာရှနှင့် အာဖရိကတွင် နာတာရှည် HBV ကူးစက်မှုသည် အသည်းကင်ဆာ၏ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ မြောက်အမေရိက၊ ဥရောပနှင့် ဂျပန်တို့တွင် နာတာရှည် HCV ကူးစက်မှုသည် အသည်းကင်ဆာ၏ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။

အောက်ပါတို့သည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည့် အခြားအန္တရာယ်အချက်များဖြစ်သည်-

၁။ အသည်းခြောက်ရောဂါ

အသည်းခြောက်ရောဂါရှိသူများတွင် အသည်းကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။ ယင်းရောဂါသည် ကျန်းမာသောအသည်းတစ်သျှူးများကို အမာရွတ်တစ်သျှူးများဖြင့် အစားထိုးသည့်ရောဂါဖြစ်သည်။ အမာရွတ်တစ်သျှူးသည် အသည်းမှတစ်ဆင့် သွေးစီးဆင်းမှုကို ပိတ်ဆို့ပြီး လုပ်ဆောင်သင့်သည့်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ခြင်းမှ တားဆီးပေးသည်။ နာတာရှည်အရက်စွဲခြင်းနှင့် နာတာရှည်အသည်းရောင်ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းတို့သည် အသည်းခြောက်ခြင်း၏ အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများဖြစ်သည်။ HCV ကြောင့်ဖြစ်သော အသည်းခြောက်ရောဂါရှိသူများသည် HBV သို့မဟုတ် အရက်သောက်သုံးမှုကြောင့်ဖြစ်သော အသည်းခြောက်ရောဂါရှိသူများထက် အသည်းကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။

၂။ အရက်အလွန်အကျွံသောက်သုံးခြင်း

အရက်အလွန်အကျွံသောက်သုံးခြင်းသည် အသည်းခြောက်ရောဂါကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ၎င်းသည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အသည်းခြောက်ရောဂါမရှိသော အရက်အလွန်အကျွံသောက်သုံးသူများတွင်လည်း အသည်းကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အသည်းခြောက်ရောဂါရှိသော အရက်အလွန်အကျွံသောက်သုံးသူများသည် အသည်းခြောက်ရောဂါမရှိသော အရက်အလွန်အကျွံသောက်သုံးသူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အသည်းကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ဆယ်ဆပိုများသည်။

အရက်အလွန်အကျွံသောက်သုံးသော HBV သို့မဟုတ် HCV ပိုးရှိသူများတွင် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေပိုများကြောင်း လေ့လာမှုများက ပြသထားသည်။

၃။ အာဖလာတောက်ဆင် B1

အာဖလာတောက်ဆင် B1 (ပြောင်းဖူးနှင့် အခွံမာသီးကဲ့သို့သော ပူပြင်းစိုစွတ်သောနေရာများတွင် သိမ်းဆည်းထားသော အစားအစာများတွင် ပေါက်ရောက်နိုင်သော မှိုတစ်မျိုးမှ အဆိပ်) ပါဝင်သော အစားအစာများကို စားသုံးခြင်းဖြင့် အသည်းကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများလာနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ဆာဟာရအောက်ပိုင်း အာဖရိက၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် အဖြစ်အများဆုံးဖြစ်သည်။

၄။ အရက်မဟုတ်သော အဆီဖုံးအသည်းရောင်ရောဂါ (NASH)

အရက်မဟုတ်သော အဆီဖုံးအသည်းရောင်ရောဂါ (NASH) သည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သော အသည်းတွင် အမာရွတ်ဖြစ်စေနိုင်သော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အသည်းတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အဆီဖုံးအသည်းရောဂါ (NAFLD) ၏ အပြင်းထန်ဆုံးပုံစံဖြစ်သည်။ အချို့လူများတွင် ၎င်းသည် အသည်းရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အသည်းဆဲလ်များကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေနိုင်သည်။

NASH နှင့်ဆက်စပ်သော အသည်းခြောက်ရောဂါရှိခြင်းသည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို တိုးစေသည်။ အသည်းခြောက်ရောဂါမရှိသော NASH ရှိသူများတွင်လည်း အသည်းကင်ဆာကို တွေ့ရှိရသည်။

၅။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း

ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ တစ်နေ့လျှင် ဆေးလိပ်သောက်သည့် စီးကရက်အရေအတွက်နှင့် ဆေးလိပ်သောက်သည့် နှစ်အရေအတွက်တို့အပေါ် မူတည်၍ အန္တရာယ်သည် မြင့်တက်လာသည်။

၆။ အခြားအခြေအနေများ

ရှားပါးသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အခြေအနေအချို့သည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်သည်။ ဤအခြေအနေများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

• ကုသမှုမခံယူရသေးသော မျိုးရိုးလိုက်သော သွေးနီဥများ ပေါက်ဖွားခြင်း (HH)။
• အယ်လ်ဖာ-၁ အန်တီထရစ်ဆင် (AAT) ချို့တဲ့ခြင်း။
• ဂလိုင်ကိုဂျင် သိုလှောင်မှုရောဂါ။
• Porphyria cutanea tarda (PCT)။
• ဝီလ်ဆင်ရောဂါ။

အောက်ပါကာကွယ်ပေးသည့်အချက်များသည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။

၁။ ဘီပိုး ကာကွယ်ဆေး

HBV ကူးစက်ခံရမှုကို ကာကွယ်ခြင်း (မွေးကင်းစအရွယ်တွင် HBV ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းဖြင့်) သည် ကလေးများတွင် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးသည်ကို ပြသထားသည်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသူများတွင် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးသည်ကို မသိရသေးပါ။

၂။ နာတာရှည် အသည်းရောင်အသားဝါ B ပိုး ကူးစက်ခံရခြင်းအတွက် ကုသမှု

နာတာရှည် HBV ပိုးရှိသူများအတွက် ကုသမှုရွေးချယ်စရာများတွင် interferon နှင့် nucleos(t)ide analog (NA) ကုထုံးတို့ ပါဝင်သည်။ ဤကုသမှုများသည် အသည်းကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။

၃။ အာဖလာတောက်ဆင် B1 ထိတွေ့မှု လျော့နည်းစေခြင်း

အာဖလာတောက်ဆင် B1 ပမာဏများစွာပါဝင်သော အစားအစာများကို အဆိပ်ပမာဏ များစွာနည်းသော အစားအစာများဖြင့် အစားထိုးခြင်းဖြင့် အသည်းကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်သည်။

အရင်းအမြစ်:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR433423&type=1