အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာကာကွယ်ခြင်း

အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာအကြောင်း အထွေထွေအချက်အလက်

အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာဆိုသည်မှာ အစာမျိုပြွန်၏တစ်ရှူးများတွင် malignant (ကင်ဆာ) ဆဲလ်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည့်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။

အစာမျိုပြွန်သည် လည်ချောင်းမှ အစာအိမ်သို့ အစားအစာနှင့် အရည်များကို ရွှေ့ပြောင်းပေးသည့် အခေါင်းပေါက်ရှိသော ကြွက်သားပြွန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစာမျိုပြွန်၏နံရံကို အမြှေးပါး (အတွင်းအလွှာ)၊ ကြွက်သားနှင့် တွယ်ဆက်တစ်ရှူးများ အပါအဝင် တစ်ရှူးအလွှာများစွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာသည် အစာမျိုပြွန်၏ အတွင်းအလွှာတွင် စတင်ပြီး ကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ အခြားအလွှာများမှတစ်ဆင့် အပြင်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်။

အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာ အမျိုးအစား နှစ်မျိုးကို ကင်ဆာဖြစ်စေသော (ကင်ဆာဖြစ်စေသော) ဆဲလ်အမျိုးအစားအလိုက် အမည်ပေးထားသည်။

• စကွာမတ်စ်ဆဲလ်ကင်ဆာ:အစာမျိုပြွန်အတွင်းပိုင်းရှိ ပါးလွှာပြီး ပြားချပ်ချပ်ဆဲလ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်သော ကင်ဆာ။ ဤကင်ဆာကို အစာမျိုပြွန်၏ အပေါ်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတွင် အများဆုံးတွေ့ရသော်လည်း အစာမျိုပြွန်တစ်လျှောက် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ၎င်းကို epidermoid carcinoma လို့လည်း ခေါ်ပါတယ်။
• အကျိတ်ကင်ဆာ:ဂလင်းဆဲလ်များတွင် စတင်ဖြစ်ပွားသော ကင်ဆာ။ အစာမျိုပြွန်၏ အတွင်းအလွှာရှိ ဂလင်းဆဲလ်များသည် ချွဲကဲ့သို့သော အရည်များကို ထုတ်လုပ်ပြီး ထုတ်လွှတ်သည်။ အဒီနိုကာစီနိုမာသည် များသောအားဖြင့် အစာမျိုပြွန်၏ အောက်ပိုင်း၊ အစာအိမ်အနီးတွင် စတင်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။

အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာကို အမျိုးသားများတွင် ပိုမိုတွေ့ရှိရပါသည်။

အမျိုးသားများသည် အမျိုးသမီးများထက် အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ သုံးဆခန့် ပိုများပါသည်။ အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေသည် အသက်အရွယ်ရလာသည်နှင့်အမျှ တိုးလာပါသည်။ အစာမျိုပြွန်၏ Squamous cell carcinoma သည် လူဖြူများထက် လူမည်းများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များပါသည်။

အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာကာကွယ်ခြင်း

ကင်ဆာရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များကို ရှောင်ရှားခြင်းနှင့် အကာအကွယ်ပေးသည့် အချက်များကို တိုးမြှင့်ခြင်းသည် ကင်ဆာရောဂါကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များကို ရှောင်ရှားခြင်းသည် အချို့သောကင်ဆာများကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ အန္တရာယ်ရှိသော အချက်များတွင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အဝလွန်ခြင်းနှင့် လုံလောက်သော လေ့ကျင့်ခန်းမပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော အကာအကွယ်အချက်များ တိုးမြှင့်ခြင်းသည်လည်း အချို့သောကင်ဆာများကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို မည်သို့လျှော့ချနိုင်သည်ကို သင့်ဆရာဝန် သို့မဟုတ် အခြားကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပညာရှင်နှင့် ဆွေးနွေးပါ။

အစာမျိုပြွန် squamous cell carcinoma နှင့် အစာမျိုပြွန် adenocarcinoma အတွက် အန္တရာယ်အချက်များနှင့် အကာအကွယ်အချက်များသည် အတူတူပင်မဟုတ်ပါ။

အောက်ပါအန္တရာယ်အချက်များသည် အစာမျိုပြွန်၏ squamous cell carcinoma ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည်-

၁။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနှင့် အရက်သောက်ခြင်း

ဆေးလိပ်သောက်သူ သို့မဟုတ် အရက်အလွန်အကျွံသောက်သူများတွင် အစာမျိုပြွန်၏ squamous cell carcinoma ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများကြောင်း လေ့လာမှုများက ပြသထားသည်။

အောက်ပါကာကွယ်ပေးသည့်အချက်များသည် အစာမျိုပြွန်၏ squamous cell carcinoma ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျော့ကျစေနိုင်သည်။

၁။ ဆေးရွက်ကြီးနှင့် အရက်သေစာ သုံးစွဲမှုကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း

ဆေးလိပ်နှင့် အရက်မသောက်သူများတွင် အစာမျိုပြွန်၏ squamous cell carcinoma ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးကြောင်း လေ့လာမှုများက ပြသထားသည်။

၂။ စတီးရွိုက်မဟုတ်သော ရောင်ရမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သည့်ဆေးများဖြင့် ကီမိုဆေးဝါးကုသမှု

ကင်ဆာဆေးသွင်းခြင်းကာကွယ်ခြင်းဆိုသည်မှာ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် ဆေးဝါးများ၊ ဗီတာမင်များ သို့မဟုတ် အခြားဆေးဝါးများကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ စတီးရွိုက်မဟုတ်သော ရောင်ရမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သည့်ဆေးများ (NSAIDs) တွင် အက်စပရင်နှင့် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နာကျင်မှုကို လျော့ကျစေသော အခြားဆေးဝါးများ ပါဝင်သည်။

NSAIDs များသုံးစွဲခြင်းသည် အစာမျိုပြွန်၏ squamous cell carcinoma ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ကြောင်း လေ့လာမှုအချို့က ပြသထားသည်။ သို့သော် NSAIDs များသုံးစွဲခြင်းသည် နှလုံးဖောက်ပြန်ခြင်း၊ နှလုံးပျက်ကွက်ခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်း၊ အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းတွင် သွေးယိုခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

အောက်ပါအန္တရာယ်အချက်များသည် အစာမျိုပြွန် adenocarcinoma ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည်-

၁။ အစာအိမ်ပြန်တက်ခြင်း

အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာသည် အထူးသဖြင့် GERD ကြာရှည်ပြီး နေ့စဉ်ပြင်းထန်သောလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါတွင် gastroesophageal reflux disease (GERD) နှင့် ပြင်းထန်စွာဆက်စပ်နေပါသည်။ GERD သည် အစာအိမ်အက်ဆစ်အပါအဝင် အစာအိမ်အတွင်းရှိအရာများသည် အစာမျိုပြွန်အောက်ပိုင်းသို့ စီးဝင်သည့်အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အစာမျိုပြွန်အတွင်းပိုင်းကို ယားယံစေပြီး အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အစာမျိုပြွန်အောက်ပိုင်းကို ကာရံထားသောဆဲလ်များကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဤအခြေအနေကို Barrett esophagus ဟုခေါ်သည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ထိခိုက်နေသောဆဲလ်များကို ပုံမှန်မဟုတ်သောဆဲလ်များဖြင့် အစားထိုးသွားပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာဖြစ်လာနိုင်သည်။ အဝလွန်ခြင်းနှင့် GERD ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်တက်စေနိုင်သည်။

အစာမျိုပြွန်အောက်ပိုင်း sphincter ကြွက်သားကို ပြေလျော့စေသော ဆေးဝါးများသုံးစွဲခြင်းသည် GERD ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်သည်။ အောက်ပိုင်း sphincter ကြွက်သား ပြေလျော့သွားသောအခါ အစာအိမ်အက်ဆစ်များသည် အစာမျိုပြွန်အောက်ပိုင်းသို့ စီးဝင်နိုင်သည်။

အစာအိမ်ပြန်တက်ခြင်းကို ရပ်တန့်ရန် ခွဲစိတ်မှု သို့မဟုတ် အခြားဆေးကုသမှုများသည် အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးသည်ဖြစ်စေ မဖြစ်စေ မသိရှိရသေးပါ။ ခွဲစိတ်မှု သို့မဟုတ် ဆေးကုသမှုများသည် Barrett အစာမျိုပြွန်ကို ကာကွယ်နိုင်မလားဆိုသည်ကို သိရှိရန် လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်နေပါသည်။

အောက်ပါကာကွယ်ပေးသည့်အချက်များသည် အစာမျိုပြွန် adenocarcinoma ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်-

၁။ စတီးရွိုက်မဟုတ်သော ရောင်ရမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သည့်ဆေးများဖြင့် ကီမိုဆေးဝါးကုသမှု

ကင်ဆာဆေးသွင်းခြင်းကာကွယ်ခြင်းဆိုသည်မှာ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် ဆေးဝါးများ၊ ဗီတာမင်များ သို့မဟုတ် အခြားဆေးဝါးများကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ စတီးရွိုက်မဟုတ်သော ရောင်ရမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သည့်ဆေးများ (NSAIDs) တွင် အက်စပရင်နှင့် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နာကျင်မှုကို လျော့ကျစေသော အခြားဆေးဝါးများ ပါဝင်သည်။

NSAID များသုံးစွဲခြင်းသည် အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ကြောင်း လေ့လာမှုအချို့က ပြသထားသည်။ သို့သော် NSAID များသုံးစွဲခြင်းသည် နှလုံးဖောက်ပြန်ခြင်း၊ နှလုံးပျက်ကွက်ခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်း၊ အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းတွင် သွေးယိုခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

၂။ အစာမျိုပြွန်ကို ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းဖြင့် ဖယ်ရှားခြင်း

Barrett အစာမျိုပြွန်အောက်ပိုင်းရှိ ပုံမှန်မဟုတ်သောဆဲလ်များရှိသည့် လူနာများကို ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် ကုသနိုင်သည်။ ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းသည် ကင်ဆာဖြစ်လာနိုင်သည့် ပုံမှန်မဟုတ်သောဆဲလ်များကို အပူပေးပြီး ဖျက်ဆီးရန် ရေဒီယိုလှိုင်းများကို အသုံးပြုသည်။ ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းဖယ်ရှားခြင်း၏ အန္တရာယ်များတွင် အစာမျိုပြွန်ကျဉ်းမြောင်းခြင်းနှင့် အစာမျိုပြွန်၊ အစာအိမ် သို့မဟုတ် အူလမ်းကြောင်းတွင် သွေးယိုခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

Barrett အစာမျိုပြွန်နှင့် အစာမျိုပြွန်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သောဆဲလ်များရှိသော လူနာများအပေါ် လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းဖယ်ရှားမှု ခံယူသော လူနာများနှင့် မခံယူသော လူနာများကို နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။ ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းဖယ်ရှားမှု ခံယူသော လူနာများသည် အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ခြေ နည်းပါးသည်။ ဤအခြေအနေရှိသော လူနာများတွင် ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းဖယ်ရှားမှုသည် အစာမျိုပြွန်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျော့ကျစေသည်ဖြစ်စေ သိရှိရန်အတွက် နောက်ထပ်လေ့လာမှုများ လိုအပ်ပါသည်။

အရင်းအမြစ်:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR62888&type=1#About%20This%20PDQ%20Summary