မြင့်မားသော အကျိတ်အမှတ်အသားများ - ၎င်းသည် ကင်ဆာကို ညွှန်ပြပါသလား။

“ကင်ဆာ” သည် ခေတ်သစ်ဆေးပညာတွင် အပြင်းထန်ဆုံး “နတ်ဆိုး” ဖြစ်သည်။ လူများသည် ကင်ဆာစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကာကွယ်ခြင်းကို ပိုမိုအာရုံစိုက်လာကြသည်။ ရိုးရှင်းသော ရောဂါရှာဖွေရေးကိရိယာတစ်ခုအနေဖြင့် “အကျိတ်အမှတ်အသားများ” သည် အာရုံစိုက်ရမည့် အဓိကအချက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် မြင့်မားသော အကျိတ်အမှတ်အသားများကိုသာ အားကိုးခြင်းသည် တကယ့်အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ အထင်အမြင်လွဲမှားမှုကို မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

အကျိတ် အမှတ်အသားများဆိုတာ ဘာတွေလဲ။

ရိုးရိုးလေးပြောရရင် အကျိတ်အမှတ်အသားတွေဆိုတာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာ ထုတ်လုပ်တဲ့ ပရိုတင်း၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ အင်ဇိုင်းနဲ့ ဟော်မုန်းအမျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းပါတယ်။ အကျိတ်အမှတ်အသားတွေကို ကင်ဆာရောဂါကို စောစီးစွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ဖို့အတွက် စစ်ဆေးရေးကိရိယာတွေအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အနည်းငယ်မြင့်မားတဲ့ အကျိတ်အမှတ်အသားရလဒ်တစ်ခုရဲ့ လက်တွေ့တန်ဖိုးကတော့ အတော်လေး အကန့်အသတ်ရှိပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်းနဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းစတဲ့ အခြေအနေအမျိုးမျိုးက အကျိတ်အမှတ်အသားတွေ မြင့်တက်လာစေနိုင်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အရက်သောက်ခြင်းနဲ့ ညဉ့်နက်တဲ့အထိ နေထိုင်ခြင်းစတဲ့ မကျန်းမာတဲ့ လူနေမှုပုံစံအလေ့အထတွေကလည်း အကျိတ်အမှတ်အသားတွေ မြင့်တက်လာစေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆရာဝန်တွေဟာ စစ်ဆေးမှုရလဒ်တစ်ခုတည်းမှာ အနည်းငယ်သာ အတက်အကျဖြစ်မယ့်အစား အချိန်ကာလတစ်ခုအတွင်း အကျိတ်အမှတ်အသားပြောင်းလဲမှုတွေရဲ့ လမ်းကြောင်းကို ပိုပြီးအာရုံစိုက်လေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် CEA ဒါမှမဟုတ် AFP (အဆုတ်နဲ့ အသည်းကင်ဆာအတွက် သီးခြားအကျိတ်အမှတ်အသားတွေ) လိုမျိုး သီးခြားအကျိတ်အမှတ်အသားတစ်ခုဟာ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာ ဒါမှမဟုတ် သောင်းနဲ့ချီတဲ့အထိ ရောက်ရှိသွားမယ်ဆိုရင် အာရုံစိုက်မှုနဲ့ နောက်ထပ်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ ခံယူဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ကင်ဆာအစောပိုင်းစစ်ဆေးခြင်းတွင် အကျိတ်အမှတ်အသားများ၏ အရေးပါမှု

အကျိတ်အမှတ်အသားများသည် ကင်ဆာရောဂါရှာဖွေရာတွင် အပြီးသတ်အထောက်အထားမဟုတ်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသောအခြေအနေများတွင် ကင်ဆာရှာဖွေခြင်းတွင် များစွာအရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။ အသည်းကင်ဆာအတွက် AFP (alpha-fetoprotein) ကဲ့သို့သော အချို့သော အကျိတ်အမှတ်အသားများသည် အတော်လေး ထိခိုက်လွယ်ပါသည်။ လက်တွေ့တွင် AFP ၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော မြင့်တက်မှုနှင့်အတူ ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများနှင့် အသည်းရောဂါရာဇဝင်ကို အသည်းကင်ဆာရှာဖွေရာတွင် အထောက်အထားအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ အလားတူပင်၊ အခြား မြင့်မားသော အကျိတ်အမှတ်အသားများသည် စစ်ဆေးခံရသူတွင် အကျိတ်များရှိနေခြင်းကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။

သို့သော်၊ ၎င်းသည် ကင်ဆာစစ်ဆေးမှုအားလုံးတွင် အကျိတ်အမှတ်အသားစစ်ဆေးမှု ပါဝင်သင့်သည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ အကြံပြုအပ်ပါသည်။အကျိတ်အမှတ်အသား စစ်ဆေးခြင်းကို အဓိကအားဖြင့် အန္တရာယ်များသူများအတွက် လုပ်ဆောင်သည်-

 - အသက် ၄၀ နှင့်အထက် ဆေးလိပ်သောက်သည့်ရာဇဝင်ရှိသူများ (တစ်နေ့လျှင် ဆေးလိပ်သောက်သည့်ကြာချိန်ကို ၄၀၀ ကျော်ဖြင့် မြှောက်ခြင်း)။

- အသက် ၄၀ နှင့်အထက် အရက်အလွန်အကျွံသောက်သူ သို့မဟုတ် အသည်းရောဂါများ (ဥပမာ အသည်းရောင်အသားဝါ အေ၊ ဘီ၊ စီ သို့မဟုတ် အသည်းခြောက်ရောဂါ) ရှိသူများ။

- အသက် ၄၀ နှင့်အထက် အစာအိမ်တွင် Helicobacter pylori ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် နာတာရှည် အစာအိမ်ရောင်ခြင်းရှိသူများ။

- အသက် ၄၀ နှင့်အထက် မိသားစုတွင် ကင်ဆာရောဂါရာဇဝင်ရှိသူ (တိုက်ရိုက်သွေးသားတော်စပ်သူ တစ်ဦးထက်ပို၍ တူညီသောကင်ဆာအမျိုးအစားရှိကြောင်း ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိသူများ)။

Adjuvant ကင်ဆာကုသမှုတွင် အကျိတ်အမှတ်အသားများ၏ အခန်းကဏ္ဍ

အကျိတ်အမှတ်အသားများတွင် ပြောင်းလဲမှုများကို သင့်လျော်စွာအသုံးပြုခြင်းသည် ဆရာဝန်များအတွက် ၎င်းတို့၏ ကင်ဆာတိုက်ဖျက်ရေးဗျူဟာများကို အချိန်မီချိန်ညှိရန်နှင့် ကုသမှုလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ အမှန်မှာ၊ အကျိတ်အမှတ်အသားစစ်ဆေးမှုရလဒ်များသည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် ကွဲပြားပါသည်။ လူနာအချို့တွင် လုံးဝပုံမှန်အကျိတ်အမှတ်အသားများရှိနိုင်သော်လည်း အချို့တွင် ဆယ်ဂဏန်း သို့မဟုတ် သိန်းဂဏန်းအထိပင်ရှိနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ပြောင်းလဲမှုများကို တိုင်းတာရန် စံသတ်မှတ်ထားသောစံနှုန်းများ မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သီးသန့်ဖြစ်သော ထူးခြားသော အကျိတ်အမှတ်အသားကွဲပြားမှုများကို နားလည်ခြင်းသည် အကျိတ်အမှတ်အသားများမှတစ်ဆင့် ရောဂါတိုးတက်မှုကို အကဲဖြတ်ရန် အခြေခံဖြစ်သည်။

ယုံကြည်စိတ်ချရသော အကဲဖြတ်စနစ်တစ်ခုတွင် အောက်ပါဝိသေသလက္ခဏာနှစ်ခုရှိရမည်။"ထူးခြားချက်"နှင့်"အာရုံခံနိုင်စွမ်း":

တိကျမှု:၎င်းသည် အကျိတ်အမှတ်အသားများရှိ ပြောင်းလဲမှုများသည် လူနာ၏ အခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိမရှိကို ရည်ညွှန်းပါသည်။

ဥပမာအားဖြင့် အသည်းကင်ဆာရှိသော လူနာတစ်ဦး၏ AFP (alpha-fetoprotein၊ အသည်းကင်ဆာအတွက် သီးခြားအကျိတ်အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သည်) သည် ပုံမှန်အတိုင်းအတာထက် ကျော်လွန်နေသည်ကို တွေ့ရှိပါက ၎င်းတို့၏ အကျိတ်အမှတ်အသားသည် “သီးခြားဖြစ်မှု” ကို ပြသသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် အဆုတ်ကင်ဆာလူနာတစ်ဦး၏ AFP သည် ပုံမှန်အတိုင်းအတာထက် ကျော်လွန်နေပါက သို့မဟုတ် ကျန်းမာသောလူတစ်ဦးတွင် AFP မြင့်မားနေပါက ၎င်းတို့၏ AFP မြင့်တက်မှုသည် သီးခြားဖြစ်မှုမပြပါ။

အာရုံခံနိုင်စွမ်း:၎င်းက လူနာ၏ အကျိတ်အမှတ်အသားများသည် အကျိတ်တိုးတက်မှုနှင့်အတူ ပြောင်းလဲသွားခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ညွှန်ပြသည်။

ဥပမာအားဖြင့်၊ ပြောင်းလဲနေသော စောင့်ကြည့်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း၊ အဆုတ်ကင်ဆာလူနာတစ်ဦး၏ CEA (carcinoembryonic antigen၊ non-small cell lung cancer အတွက် သီးခြား tumor marker) သည် အကျိတ်အရွယ်အစားပြောင်းလဲမှုများနှင့်အတူ တိုးလာခြင်း သို့မဟုတ် လျော့နည်းသွားခြင်းကို သတိပြုမိပြီး ကုသမှုလမ်းကြောင်းကို လိုက်နာပါက၊ ၎င်းတို့၏ tumor marker ၏ sensitivity ကို ကနဦးဆုံးဖြတ်နိုင်ပါသည်။

ယုံကြည်စိတ်ချရသော အကျိတ်အမှတ်အသားများ (တိကျမှုနှင့် အာရုံခံနိုင်စွမ်း နှစ်မျိုးလုံးဖြင့်) ကို သတ်မှတ်ပြီးသည်နှင့် လူနာများနှင့် ဆရာဝန်များသည် အကျိတ်အမှတ်အသားများ၏ သီးခြားပြောင်းလဲမှုများအပေါ် အခြေခံ၍ လူနာ၏အခြေအနေကို အသေးစိတ်အကဲဖြတ်နိုင်ပါသည်။ ဤချဉ်းကပ်မှုသည် ဆရာဝန်များအတွက် တိကျသောကုသမှုအစီအစဉ်များ ရေးဆွဲရန်နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးသီးသန့်ကုထုံးများကို စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်ရန်အတွက် သိသာထင်ရှားသောတန်ဖိုးရှိပါသည်။

လူနာများသည် ၎င်းတို့၏ အကျိတ်အမှတ်အသားများရှိ ပြောင်းလဲနေသော အပြောင်းအလဲများကိုလည်း အသုံးပြု၍ အချို့သောဆေးဝါးများ၏ ခံနိုင်ရည်ကို အကဲဖြတ်နိုင်ပြီး ဆေးဝါးခံနိုင်ရည်ကြောင့် ရောဂါတိုးတက်မှုကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ သို့သော်လူနာ၏အခြေအနေကို အကဲဖြတ်ရန် အကျိတ်အမှတ်အသားများကို အသုံးပြုခြင်းသည် ဆရာဝန်များအတွက် ကင်ဆာရောဂါကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် ဖြည့်စွက်နည်းလမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး ရွှေစံနှုန်းဖြစ်သော နောက်ဆက်တွဲစောင့်ရှောက်မှု—ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရုပ်ပုံဖော်စစ်ဆေးမှုများ (CT စကင်န်များ၊ MRI၊ PET-CT စသည်ဖြင့်) အတွက် အစားထိုးအဖြစ် မယူဆသင့်ကြောင်း သတိပြုရန် အရေးကြီးပါသည်။

အဖြစ်များသော အကျိတ်အမှတ်အသားများ- ၎င်းတို့ကား အဘယ်နည်း။

AFP (အယ်လ်ဖာ-ဖက်တိုပရိုတင်း):

အယ်လ်ဖာ-ဖက်တိုပရိုတင်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သန္ဓေသားပင်မဆဲလ်များမှ ထုတ်လုပ်သော ဂလိုင်ကိုပရိုတင်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မြင့်မားသောပမာဏသည် အသည်းကင်ဆာကဲ့သို့သော ကင်ဆာအကျိတ်များကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။

CEA (Carcinoembryonic Antigen)-

carcinoembryonic antigen ပမာဏ မြင့်မားခြင်းသည် အူမကြီးကင်ဆာ၊ ပန်ကရိယကင်ဆာ၊ အစာအိမ်ကင်ဆာနှင့် ရင်သားကင်ဆာ အပါအဝင် ကင်ဆာရောဂါအမျိုးမျိုးကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။

CA ၁၉၉ (ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် အင်တီဂျင် ၁၉၉):

ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် အင်တီဂျင် ၁၉၉ ပမာဏ မြင့်မားခြင်းကို ပန်ကရိယကင်ဆာနှင့် သည်းခြေအိတ်ကင်ဆာ၊ အသည်းကင်ဆာနှင့် အူမကြီးကင်ဆာကဲ့သို့သော အခြားရောဂါများတွင် အဖြစ်များသည်။

CA 125 (ကင်ဆာအင်တီဂျင် 125):

ကင်ဆာအင်တီဂျင် ၁၂၅ ကို အဓိကအားဖြင့် သားဥအိမ်ကင်ဆာအတွက် အရန်ရောဂါရှာဖွေရေးကိရိယာအဖြစ် အသုံးပြုပြီး ရင်သားကင်ဆာ၊ ပန်ကရိယကင်ဆာနှင့် အစာအိမ်ကင်ဆာတို့တွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။

TA 153 (အကျိတ် ပဋိပစ္စည်း 153):

အကျိတ်အင်တီဂျင် ၁၅၃ ပမာဏ မြင့်မားခြင်းကို ရင်သားကင်ဆာတွင် အဖြစ်များပြီး သားဥအိမ်ကင်ဆာ၊ ပန်ကရိယကင်ဆာနှင့် အသည်းကင်ဆာတို့တွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။

CA 50 (ကင်ဆာအင်တီဂျင် 50):

ကင်ဆာအင်တီဂျင် ၅၀ သည် တိကျမှုမရှိသော အကျိတ်အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပန်ကရိယကင်ဆာ၊ အူမကြီးကင်ဆာ၊ အစာအိမ်ကင်ဆာနှင့် အခြားရောဂါများအတွက် အရန်ရောဂါရှာဖွေရေးကိရိယာအဖြစ် အဓိကအသုံးပြုသည်။

CA 242 (ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် အင်တီဂျင် 242):

ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် အင်တီဂျင် ၂၄၂ အတွက် အပြုသဘောဆောင်သော ရလဒ်သည် အစာခြေလမ်းကြောင်း အကျိတ်များနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆက်စပ်နေပါသည်။

β2-မိုက်ခရိုဂလိုဗျူလင်:

β2-microglobulin ကို အဓိကအားဖြင့် ကျောက်ကပ်ပြွန်လုပ်ဆောင်ချက်ကို စောင့်ကြည့်ရန် အသုံးပြုပြီး ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အကျိတ်များရှိသော လူနာများတွင် မြင့်တက်နိုင်သည်။

သွေးရည်ကြည် Ferritin:

သွေးရည်ကြည် ferritin ပမာဏ လျော့ကျခြင်းကို သွေးအားနည်းရောဂါကဲ့သို့သော အခြေအနေများတွင် မြင်တွေ့နိုင်ပြီး၊ သွေးကင်ဆာ၊ အသည်းရောဂါနှင့် ကင်ဆာအကျိတ်များကဲ့သို့သော ရောဂါများတွင် ပမာဏ မြင့်တက်လာခြင်းကို မြင်တွေ့နိုင်ပါသည်။

NSE (အာရုံကြော-သီးသန့် အီနိုလေ့စ်):

အာရုံကြောဆဲလ်များနှင့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ endocrine ဆဲလ်များတွင် အဓိကတွေ့ရှိရသော ပရိုတင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာအတွက် အာရုံခံနိုင်စွမ်းရှိသော အကျိတ်အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သည်။

hCG (လူသား ချိုရီယွန်နစ် ဂိုနာဒိုထရိုပင်):

Human chorionic gonadotropin သည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဟော်မုန်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပမာဏမြင့်မားခြင်းသည် ကိုယ်ဝန်ရှိခြင်းအပြင် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ၊ သားဥအိမ်ကင်ဆာနှင့် ဝှေးစေ့အကျိတ်များကဲ့သို့သော ရောဂါများကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။

TNF (အကျိတ်ပျက်စီးမှုအချက်):

Tumor necrosis factor သည် အကျိတ်ဆဲလ်များကို သေစေခြင်း၊ ကိုယ်ခံအား ထိန်းညှိခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းမှု တုံ့ပြန်မှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည်။ ပမာဏ မြင့်တက်လာခြင်းသည် ကူးစက်တတ်သော သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားစနစ်ချို့ယွင်းသော ရောဂါများနှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပြီး အကျိတ်ဖြစ်နိုင်ခြေကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။