ရင်သားကင်ဆာကာကွယ်ခြင်း

ရင်သားကင်ဆာအကြောင်း အထွေထွေအချက်အလက်

ရင်သားကင်ဆာဆိုသည်မှာ ရင်သားတစ်ရှူးများတွင် malignant (ကင်ဆာ) ဆဲလ်များ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။

ရင်သားကို အဖုငယ်များနှင့် ပြွန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ရင်သားတစ်ခုစီတွင် အဖုငယ်များဟုခေါ်သော အပိုင်း ၁၅ မှ ၂၀ အထိရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် အဖုငယ်များဟုခေါ်သော အပိုင်းငယ်များစွာရှိသည်။ အဖုငယ်များသည် နို့ထွက်စေနိုင်သော အဖုငယ်များစွာဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ အဖုငယ်များ၊ အဖုငယ်များနှင့် အဖုငယ်များကို ပြွန်များဟုခေါ်သော ပြွန်ပါးများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။

ရင်သားတစ်ခုစီတွင် သွေးကြောများနှင့် ပြန်ရည်ကြောများလည်း ရှိသည်။ ပြန်ရည်ကြောများသည် ပြန်ရည်ကျိတ်များကြားတွင် ပြန်ရည်ကျိတ်များကို သယ်ဆောင်ပေးသည်။ ပြန်ရည်ကျိတ်များသည် ပြန်ရည်ကျိတ်များကို စစ်ထုတ်ပြီး ရောဂါပိုးများနှင့် ရောဂါများကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် အထောက်အကူပြုသည့် သွေးဖြူဥများကို သိုလှောင်သည့် သေးငယ်သော၊ ပဲစေ့ပုံသဏ္ဍာန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများဖြစ်သည်။ ပြန်ရည်ကျိတ်အုပ်စုများကို ရင်သားအနီးရှိ ချိုင်းအောက် (လက်မောင်းအောက်)၊ ညှပ်ရိုးအထက်နှင့် ရင်ဘတ်တွင် တွေ့ရှိရသည်။

ရင်သားကင်ဆာဟာ အမေရိကန် အမျိုးသမီးတွေမှာ ဒုတိယအဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာအမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အမျိုးသမီးများသည် အရေပြားကင်ဆာမှလွဲ၍ အခြားကင်ဆာအမျိုးအစားများထက် ရင်သားကင်ဆာပိုမိုဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အမေရိကန်အမျိုးသမီးများတွင် ကင်ဆာကြောင့်သေဆုံးမှု၏ အကြောင်းရင်းအဖြစ် ရင်သားကင်ဆာသည် အဆုတ်ကင်ဆာပြီးနောက် ဒုတိယနေရာတွင်ရှိသည်။ သို့သော် ရင်သားကင်ဆာကြောင့်သေဆုံးမှုများသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွင်း နှစ်စဉ်အနည်းငယ်ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ရင်သားကင်ဆာသည် အမျိုးသားများတွင်လည်း ဖြစ်ပွားသော်လည်း လူနာအသစ်ဖြစ်ပွားမှုအရေအတွက်မှာ နည်းပါးသည်။

ရင်သားကင်ဆာကာကွယ်ခြင်း

ကင်ဆာရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များကို ရှောင်ရှားခြင်းနှင့် အကာအကွယ်ပေးသည့် အချက်များကို တိုးမြှင့်ခြင်းသည် ကင်ဆာရောဂါကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များကို ရှောင်ရှားခြင်းသည် အချို့သောကင်ဆာများကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ အန္တရာယ်ရှိသော အချက်များတွင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အဝလွန်ခြင်းနှင့် လုံလောက်သော လေ့ကျင့်ခန်းမပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော အကာအကွယ်အချက်များ တိုးမြှင့်ခြင်းသည်လည်း အချို့သောကင်ဆာများကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို မည်သို့လျှော့ချနိုင်သည်ကို သင့်ဆရာဝန် သို့မဟုတ် အခြားကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပညာရှင်နှင့် ဆွေးနွေးပါ။

ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

၁။ အသက်ကြီးလာခြင်း

အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာခြင်းသည် ကင်ဆာအများစုအတွက် အဓိကအန္တရာယ်အချက်ဖြစ်သည်။ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများလာသည်။

၂။ ရင်သားကင်ဆာ သို့မဟုတ် ကင်ဆာမဟုတ်သော ရင်သားရောဂါ ရှိခဲ့ဖူးသည့် ကိုယ်ပိုင်ရာဇဝင်ရှိခြင်း

အောက်ပါတို့မှ တစ်ခုခုရှိသော အမျိုးသမီးများသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။

• ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော ရင်သားကင်ဆာ၊ ductal carcinoma in situ (DCIS) သို့မဟုတ် lobular carcinoma in situ (LCIS) ဖြစ်ဖူးသည့် ကိုယ်ပိုင်ရာဇဝင်ရှိခြင်း။
• ကင်ဆာမဟုတ်သော (ကင်ဆာမဟုတ်သော) ရင်သားကင်ဆာရောဂါ ရှိခဲ့ဖူးသည့် ကိုယ်ပိုင်ရာဇဝင်ရှိခြင်း။

၃။ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ

မိသားစုတွင် ရင်သားကင်ဆာရာဇဝင်ရှိသော အမျိုးသမီးများတွင် ပထမအဆင့်ဆွေမျိုး (မိခင်၊ အစ်မ သို့မဟုတ် သမီး) သည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။

နှင့် မျိုးရိုးဗီဇများတွင် ပြောင်းလဲမှုများရှိခြင်း သို့မဟုတ် အခြားမျိုးရိုးဗီဇအချို့တွင် အမွေဆက်ခံထားသော အမျိုးသမီးများသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။ အမွေဆက်ခံထားသော မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေသည် မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုအမျိုးအစား၊ ကင်ဆာမိသားစုရာဇဝင်နှင့် အခြားအချက်များပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။

၄။ ရင်သားထူထဲခြင်း

မင်မိုဂရမ်တွင် ရင်သားတစ်ရှူးများ သိပ်သည်းစွာရှိနေခြင်းသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ၏ အချက်တစ်ချက်ဖြစ်သည်။ အန္တရာယ်အဆင့်သည် ရင်သားတစ်ရှူး မည်မျှသိပ်သည်းသည်ပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ရင်သားအလွန်သိပ်သည်းသော အမျိုးသမီးများသည် ရင်သားသိပ်သည်းဆနည်းသော အမျိုးသမီးများထက် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။

ရင်သားသိပ်သည်းဆ မြင့်တက်လာခြင်းသည် မျိုးရိုးလိုက်တတ်သည့် လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ကလေးမမွေးဖူးသူများ၊ ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင် ပထမဆုံးကိုယ်ဝန်ရှိသူများ၊ သွေးဆုံးပြီး ဟော်မုန်းများ သောက်သုံးသူများ သို့မဟုတ် အရက်သောက်သူများတွင်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

၅။ ခန္ဓာကိုယ်မှထုတ်လုပ်သော အီစထရိုဂျင်နှင့် ရင်သားတစ်ရှူးများထိတွေ့ခြင်း

အီစထရိုဂျင်သည် ခန္ဓာကိုယ်မှ ထုတ်လုပ်သော ဟော်မုန်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အား အမျိုးသမီးလိင်ဝိသေသလက္ခဏာများ ဖွံ့ဖြိုးစေပြီး ထိန်းသိမ်းရန် ကူညီပေးသည်။ အီစထရိုဂျင်နှင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိတွေ့ခြင်းသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်သည်။ အမျိုးသမီးတစ်ဦး ရာသီလာသည့်နှစ်များတွင် အီစထရိုဂျင်အဆင့် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။

အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ အီစထရိုဂျင် ထိတွေ့မှုသည် အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် မြင့်တက်လာပါသည်။

• ရာသီစောခြင်း- အသက် ၁၁ နှစ် သို့မဟုတ် ၁၁ နှစ်အောက်တွင် ရာသီလာခြင်းစတင်ခြင်းသည် ရင်သားတစ်သျှူးများသည် အီစထရိုဂျင်နှင့် ထိတွေ့သည့် နှစ်အရေအတွက်ကို တိုးစေသည်။
• အသက်အရွယ်နောက်ကျမှစတင်ခြင်း- အမျိုးသမီးတစ်ဦး ရာသီလာသည့်နှစ်များလေလေ၊ သူမ၏ရင်သားတစ်သျှူးများသည် အီစထရိုဂျင်နှင့် ထိတွေ့မှုကြာလေလေဖြစ်သည်။
• ပထမဆုံးမွေးဖွားချိန် အသက်ကြီးခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ခါမှ မမွေးဖွားဖူးခြင်း- ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် အီစထရိုဂျင်ပမာဏ နည်းပါးသောကြောင့် အသက် ၃၅ နှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်သူများ သို့မဟုတ် တစ်ခါမှ ကိုယ်ဝန်မဆောင်ဖူးသော အမျိုးသမီးများတွင် ရင်သားတစ်သျှူးများသည် အီစထရိုဂျင်နှင့် ပိုမိုထိတွေ့လေ့ရှိသည်။

၆။ သွေးဆုံးခြင်းလက္ခဏာများအတွက် ဟော်မုန်းကုထုံးများသောက်သုံးခြင်း

အီစထရိုဂျင်နှင့် ပရိုဂျက်စတီရုန်းကဲ့သို့သော ဟော်မုန်းများကို ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ဆေးပြားပုံစံအဖြစ် ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ သွေးဆုံးပြီးသော အမျိုးသမီးများ သို့မဟုတ် သားဥအိမ်ဖယ်ရှားထားသော အမျိုးသမီးများတွင် သားဥအိမ်မှ မထုတ်လုပ်တော့သော အီစထရိုဂျင်ကို အစားထိုးရန်အတွက် အီစထရိုဂျင်၊ ပရိုဂျက်စတင် သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးကို ပေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို ဟော်မုန်းအစားထိုးကုထုံး (HRT) သို့မဟုတ် ဟော်မုန်းကုထုံး (HT) ဟုခေါ်သည်။ HRT/HT ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အီစထရိုဂျင်နှင့် ပရိုဂျက်စတင်ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤ HRT/HT အမျိုးအစားသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသည်။ အမျိုးသမီးများသည် အီစထရိုဂျင်နှင့် ပရိုဂျက်စတင်ပေါင်းစပ်သောက်သုံးခြင်းကို ရပ်တန့်လိုက်သောအခါ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ လျော့နည်းသွားကြောင်း လေ့လာမှုများက ပြသသည်။

၇။ ရင်သား သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်တွင် ရောင်ခြည်ကုထုံး

ကင်ဆာကုသရန်အတွက် ရင်ဘတ်တွင် ရောင်ခြည်ကုထုံးသည် ကုသမှုပြီး ၁၀ နှစ်အကြာတွင် စတင်၍ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသည်။ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေသည် ရောင်ခြည်ပမာဏနှင့် ပေးသည့်အသက်အရွယ်ပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ရင်သားများဖွံ့ဖြိုးလာသည့် အပျိုဖော်ဝင်ချိန်၌ ရောင်ခြည်ကုထုံးကို အသုံးပြုပါက အန္တရာယ်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။

ရင်သားတစ်ဖက်တွင် ကင်ဆာကို ကုသရန် ရောင်ခြည်ကုထုံးသည် အခြားရင်သားတစ်ဖက်တွင် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပုံမပေါ်ပါ။

BRCA1 နှင့် BRCA2 မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများကို အမွေဆက်ခံထားသော အမျိုးသမီးများတွင် ရင်ဘတ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းကဲ့သို့သော ရောင်ခြည်ထိတွေ့မှုသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်တက်စေသည်၊ အထူးသဖြင့် အသက် ၂၀ မတိုင်မီ ဓာတ်မှန်ရိုက်ထားသော အမျိုးသမီးများတွင် ဖြစ်သည်။

၈။ အဝလွန်ခြင်း

အဝလွန်ခြင်းသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေပြီး အထူးသဖြင့် ဟော်မုန်းအစားထိုးကုထုံးကို အသုံးမပြုခဲ့သော သွေးဆုံးပြီးအမျိုးသမီးများတွင် ဖြစ်သည်။

၉။ အရက်သောက်ခြင်း

အရက်သောက်ခြင်းသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသည်။ အရက်သောက်သုံးမှုပမာဏ မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ အန္တရာယ်အဆင့် မြင့်တက်လာသည်။

ရင်သားကင်ဆာကို ကာကွယ်ပေးသော အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

၁။ ခန္ဓာကိုယ်မှထုတ်လုပ်သော အီစထရိုဂျင်နှင့် ရင်သားတစ်ရှူးထိတွေ့မှု နည်းပါးခြင်း

အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ရင်သားတစ်သျှူးများ အီစထရိုဂျင်နှင့် ထိတွေ့သည့်အချိန်ကို လျှော့ချခြင်းဖြင့် ရင်သားကင်ဆာကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ အီစထရိုဂျင်နှင့် ထိတွေ့မှုကို အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် လျှော့ချနိုင်သည်-

• ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် အစောပိုင်း- ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် အီစထရိုဂျင်ပမာဏ နည်းပါးသည်။ အသက် ၂၀ မတိုင်မီ ကိုယ်ဝန်အပြည့်အဝရှိသော အမျိုးသမီးများသည် ကလေးမမွေးဖူးသူများ သို့မဟုတ် အသက် ၃၅ နှစ်ကျော်မှ ပထမဆုံးကလေးမွေးဖွားသော အမျိုးသမီးများထက် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးသည်။
• မိခင်နို့တိုက်ကျွေးခြင်း- အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် နို့တိုက်ကျွေးနေစဉ်အတွင်း အီစထရိုဂျင်ပမာဏသည် နိမ့်နေနိုင်သည်။ မိခင်နို့တိုက်ကျွေးသော အမျိုးသမီးများသည် ကလေးမွေးဖူးသော်လည်း မိခင်နို့မတိုက်ကျွေးသော အမျိုးသမီးများထက် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးသည်။

၂။ သားအိမ်ဖယ်ရှားပြီးနောက် အီစထရိုဂျင်တစ်မျိုးတည်းသာပါဝင်သော ဟော်မုန်းကုထုံး၊ ရွေးချယ်ထားသော အီစထရိုဂျင် receptor modulators သို့မဟုတ် aromatase inhibitors နှင့် inactivators များသောက်သုံးခြင်း

သားအိမ်ဖယ်ရှားပြီးနောက် အီစထရိုဂျင်သာပါဝင်သော ဟော်မုန်းကုထုံး

အီစထရိုဂျင်တစ်မျိုးတည်းပါဝင်သော ဟော်မုန်းကုထုံးကို သားအိမ်ဖယ်ရှားခြင်း ခံယူထားသော အမျိုးသမီးများအား ပေးနိုင်ပါသည်။ ဤအမျိုးသမီးများတွင် သွေးဆုံးပြီးနောက် အီစထရိုဂျင်တစ်မျိုးတည်းပါဝင်သော ကုထုံးသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျော့ကျစေနိုင်သည်။ သားအိမ်ဖယ်ရှားပြီးနောက် အီစထရိုဂျင်သောက်သုံးသော သွေးဆုံးပြီးနောက် အမျိုးသမီးများတွင် လေဖြတ်ခြင်းနှင့် နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။

ရွေးချယ်ထားသော အီစထရိုဂျင် အာရုံခံ မော်ဂျူလာများ

Tamoxifen နှင့် raloxifene တို့သည် selective estrogen receptor modulators (SERMs) ဟုခေါ်သော ဆေးဝါးများအုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ SERM များသည် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ တစ်ရှူးအချို့တွင် estrogen ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်သော်လည်း အခြားတစ်ရှူးများအပေါ် estrogen ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ပိတ်ဆို့ပေးသည်။

tamoxifen ဖြင့်ကုသမှုသည် သွေးဆုံးမတိုင်မီနှင့် သွေးဆုံးပြီးဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားသော အမျိုးသမီးများတွင် estrogen receptor-positive (ER-positive) ရင်သားကင်ဆာနှင့် ductal carcinoma in situ ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျော့နည်းစေသည်။ raloxifene ဖြင့်ကုသမှုသည် သွေးဆုံးပြီးအမျိုးသမီးများတွင် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း လျော့နည်းစေသည်။ မည်သည့်ဆေးဖြင့်မဆို ကုသမှုရပ်တန့်ပြီးနောက် လျော့နည်းသွားသောအန္တရာယ်သည် နှစ်အတော်ကြာ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ကြာရှည်ခံသည်။ raloxifene သောက်သုံးနေသော လူနာများတွင် အရိုးကျိုးနှုန်း နည်းပါးကြောင်း သတိပြုမိပါသည်။

တမောက်ဆီဖန်သောက်သုံးခြင်းသည် ရင်ပူခြင်း၊ သားအိမ်အတွင်းအမြှေးပါးကင်ဆာ၊ လေဖြတ်ခြင်း၊ မျက်စိတိမ်နှင့် သွေးခဲများ (အထူးသဖြင့် အဆုတ်နှင့် ခြေထောက်များတွင်) ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသည်။ အသက် ၅၀ ကျော် အမျိုးသမီးများတွင် ဤပြဿနာများရှိနိုင်ခြေသည် အသက်ငယ်ရွယ်သော အမျိုးသမီးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသည်။ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားသော အသက် ၅၀ အောက် အမျိုးသမီးများသည် တမောက်ဆီဖန်သောက်သုံးခြင်းမှ အကျိုးကျေးဇူး အများဆုံးရရှိနိုင်သည်။ တမောက်ဆီဖန် ရပ်တန့်ပြီးနောက် ဤပြဿနာများရှိနိုင်ခြေ လျော့နည်းသွားသည်။ ဤဆေးသောက်သုံးခြင်း၏ အန္တရာယ်များနှင့် အကျိုးကျေးဇူးများအကြောင်း သင့်ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ။

raloxifene သောက်သုံးခြင်းသည် အဆုတ်နှင့် ခြေထောက်များတွင် သွေးခဲများဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသော်လည်း သားအိမ်အတွင်းအမြှေးပါးကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပုံမပေါ်ပါ။ အရိုးပွရောဂါရှိသော သွေးဆုံးပြီးအမျိုးသမီးများတွင် (အရိုးသိပ်သည်းဆလျော့နည်းခြင်း)၊ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေများသော သို့မဟုတ် နည်းသောအမျိုးသမီးများအတွက် raloxifene သည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျော့ကျစေသည်။ အရိုးပွရောဂါမရှိသော အမျိုးသမီးများတွင် raloxifene သည် အလားတူအကျိုးသက်ရောက်မှုရှိမည်၊ မရှိမည်ကို မသိရှိရသေးပါ။ ဤဆေးသောက်သုံးခြင်း၏ အန္တရာယ်များနှင့် အကျိုးကျေးဇူးများအကြောင်း သင့်ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ။

အခြား SERM များကို လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများတွင် လေ့လာနေပါသည်။

Aromatase inhibitors နှင့် inactivators

Aromatase inhibitors (anastrozole၊ letrozole) နှင့် inactivators (exemestane) တို့သည် ရင်သားကင်ဆာရာဇဝင်ရှိသော အမျိုးသမီးများတွင် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်းနှင့် ရင်သားကင်ဆာအသစ်များဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးသည်။ Aromatase inhibitors များသည် အောက်ပါအခြေအနေများရှိသော အမျိုးသမီးများတွင် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း လျှော့ချပေးသည်-

• ရင်သားကင်ဆာဖြစ်ဖူးသည့် ကိုယ်ပိုင်ရာဇဝင်ရှိသော သွေးဆုံးပြီးအမျိုးသမီးများ။
• Gail မော်ဒယ်ကိရိယာ (ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို ခန့်မှန်းရန်အသုံးပြုသည့်ကိရိယာ) ကိုအခြေခံ၍ အသက် ၆၀ နှင့်အထက် ရင်သားကင်ဆာရာဇဝင်မရှိသော၊ ရင်သားဖယ်ရှားခြင်းနှင့်အတူ ductal carcinoma in situ ရာဇဝင်ရှိသော သို့မဟုတ် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားသော အမျိုးသမီးများ။

ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားသော အမျိုးသမီးများတွင် aromatase inhibitors များသောက်သုံးခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်မှထုတ်လုပ်သော အီစထရိုဂျင်ပမာဏကို လျော့ကျစေသည်။ သွေးဆုံးခြင်းမပြုမီ အီစထရိုဂျင်ကို သားဥအိမ်များနှင့် ဦးနှောက်၊ အဆီတစ်ရှူးနှင့် အရေပြားအပါအဝင် အမျိုးသမီး၏ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အခြားတစ်ရှူးများမှ ထုတ်လုပ်သည်။ သွေးဆုံးပြီးနောက် သားဥအိမ်များသည် အီစထရိုဂျင်ထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်တန့်သွားသော်လည်း အခြားတစ်ရှူးများက မထုတ်လုပ်ပါ။ Aromatase inhibitors များသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အီစထရိုဂျင်အားလုံးကို ထုတ်လုပ်ရန်အသုံးပြုသည့် aromatase ဟုခေါ်သော အင်ဇိုင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပိတ်ဆို့ပေးသည်။ Aromatase inactivators များသည် အင်ဇိုင်း၏ အလုပ်လုပ်မှုကို ရပ်တန့်စေသည်။

aromatase inhibitors များသောက်သုံးခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော အန္တရာယ်များတွင် ကြွက်သားနှင့် အဆစ်အမြစ်နာကျင်ခြင်း၊ အရိုးပွရောဂါ၊ ပူလောင်ခြင်းနှင့် အလွန်မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

၃။ အန္တရာယ်လျှော့ချပေးသော ရင်သားဖယ်ရှားခြင်း

ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားသော အမျိုးသမီးအချို့သည် အန္တရာယ်လျှော့ချသည့် ရင်သားဖယ်ရှားခြင်း (ကင်ဆာလက္ခဏာမပြသည့်အခါ ရင်သားနှစ်ဖက်စလုံးဖယ်ရှားခြင်း) ကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ဤအမျိုးသမီးများတွင် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေမှာ များစွာနည်းပါးပြီး အများစုမှာ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်မှုနည်းပါးကြသည်။ သို့သော် ဤဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ ရင်သားကင်ဆာကို ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးအကြောင်း ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေအကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် အကြံဉာဏ်ပေးခြင်းများပြုလုပ်ရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

၄။ သားဥအိမ်ဖယ်ရှားခြင်း

ခန္ဓာကိုယ်မှထုတ်လုပ်သော အီစထရိုဂျင်အများစုကို သားဥအိမ်များက ထုတ်လုပ်သည်။ သားဥအိမ်မှထုတ်လုပ်သော အီစထရိုဂျင်ပမာဏကို ရပ်တန့်စေသော သို့မဟုတ် လျှော့ချပေးသော ကုသမှုများတွင် သားဥအိမ်များကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်ကုသမှု၊ ရောင်ခြည်ကုထုံး သို့မဟုတ် အချို့သောဆေးဝါးများ သောက်သုံးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းကို သားဥအိမ်ဖယ်ရှားခြင်းဟုခေါ်သည်။

BRCA1 နှင့် BRCA2 မျိုးဗီဇများတွင် အချို့သောပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားသော သွေးဆုံးခါနီးအမျိုးသမီးများသည် အန္တရာယ်လျှော့ချပေးသော သားဥအိမ်ဖယ်ရှားခြင်း (ကင်ဆာလက္ခဏာမပြသည့်အခါ သားဥအိမ်နှစ်ခုလုံးကို ဖယ်ရှားခြင်း) ကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် ခန္ဓာကိုယ်မှထုတ်လုပ်သော အီစထရိုဂျင်ပမာဏကို လျော့ကျစေပြီး ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျော့ကျစေသည်။ အန္တရာယ်လျှော့ချပေးသော သားဥအိမ်ဖယ်ရှားခြင်းသည် ပုံမှန်သွေးဆုံးခါနီးအမျိုးသမီးများနှင့် ရင်ဘတ်သို့ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသမှုကြောင့် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားသော အမျိုးသမီးများတွင် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း လျော့ကျစေသည်။ သို့သော် ဤဆုံးဖြတ်ချက်မချမီ ကင်ဆာအန္တရာယ်အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် အကြံဉာဏ်ပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ အီစထရိုဂျင်ပမာဏ ရုတ်တရက်ကျဆင်းခြင်းသည် သွေးဆုံးချိန်လက္ခဏာများ စတင်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ပူပြင်းခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းနှင့် စိတ်ကျရောဂါတို့ ပါဝင်သည်။ ရေရှည်အကျိုးသက်ရောက်မှုများတွင် လိင်စိတ်လျော့နည်းခြင်း၊ မိန်းမကိုယ်ခြောက်သွေ့ခြင်းနှင့် အရိုးသိပ်သည်းဆလျော့နည်းခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

၅။ လုံလောက်သော လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း

တစ်ပတ်လျှင် လေးနာရီ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်သော အမျိုးသမီးများသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးသည်။ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေအပေါ် လေ့ကျင့်ခန်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ပုံမှန်ကိုယ်အလေးချိန်ရှိသော သို့မဟုတ် နည်းသော သွေးဆုံးခါနီး အမျိုးသမီးများတွင် အကြီးမားဆုံးဖြစ်နိုင်သည်။

အောက်ပါတို့သည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို သက်ရောက်မှုရှိမရှိ မရှင်းလင်းပါ။

၁။ ဟော်မုန်းဆိုင်ရာ ကိုယ်ဝန်တားဆေးများ

ဟော်မုန်းသန္ဓေတားဆေးများတွင် အီစထရိုဂျင် သို့မဟုတ် အီစထရိုဂျင်နှင့် ပရိုဂျက်စတင်တို့ ပါဝင်သည်။ ဟော်မုန်းသန္ဓေတားဆေးများကို လက်ရှိ သို့မဟုတ် မကြာသေးမီက အသုံးပြုနေသော အမျိုးသမီးများသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းငယ်တိုးလာနိုင်ကြောင်း လေ့လာမှုအချို့က ပြသခဲ့သည်။ အခြားလေ့လာမှုများတွင် ဟော်မုန်းသန္ဓေတားဆေးများ အသုံးပြုသော အမျိုးသမီးများတွင် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်လာကြောင်း မပြသခဲ့ပါ။

လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် ဟော်မုန်းသန္ဓေတားဆေးများ အသုံးပြုလေလေ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းငယ်တိုးလာလေလေဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် အမျိုးသမီးများသည် ဟော်မုန်းသန္ဓေတားဆေးများ အသုံးပြုခြင်းကို ရပ်တန့်လိုက်သောအခါ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းငယ်တိုးလာခြင်းသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လျော့နည်းသွားကြောင်း ပြသခဲ့သည်။

ဟော်မုန်းသန္ဓေတားဆေးများသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို သက်ရောက်မှုရှိမရှိ သိရှိရန် နောက်ထပ်လေ့လာမှုများ လိုအပ်ပါသည်။

၂။ ပတ်ဝန်းကျင်

ဓာတုပစ္စည်းများကဲ့သို့သော ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အချို့သောပစ္စည်းများနှင့် ထိတွေ့ခြင်းသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးစေသည်ဟု လေ့လာမှုများက သက်သေမပြနိုင်သေးပါ။

လေ့လာမှုများအရ အချို့သောအချက်များသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေအပေါ် အနည်းငယ်သာ သက်ရောက်မှုရှိသည် သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိကြောင်း ပြသထားသည်။

အောက်ပါတို့သည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေအပေါ် အနည်းငယ်သာ သက်ရောက်မှုရှိသည် သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိပါ။

• ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း။
• အဆီလျှော့စားခြင်း သို့မဟုတ် သစ်သီးဝလံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ပိုမိုစားသုံးခြင်းကဲ့သို့သော အစားအသောက်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း။
• ဖန်ရက်တီနိုက် (ဗီတာမင်အေ အမျိုးအစားတစ်မျိုး) အပါအဝင် ဗီတာမင်များ သောက်သုံးခြင်း။
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ active နှင့် passive (တစ်ဆင့်ခံဆေးလိပ်ငွေ့ရှူရှိုက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံး။
• ချိုင်းအောက် ချွေးနံ့ပျောက်ဆေး သို့မဟုတ် ချွေးနံ့ပျောက်ဆေးကို အသုံးပြုခြင်း။
• statins (ကိုလက်စထရောလျှော့ချဆေးများ) သောက်သုံးခြင်း။
• bisphosphonates (အရိုးပွရောဂါနှင့် ကယ်လ်စီယမ်များခြင်းကို ကုသရာတွင် အသုံးပြုသော ဆေးဝါးများ) ကို ပါးစပ်ဖြင့် သို့မဟုတ် သွေးကြောထဲသို့ ထိုးဆေးအဖြစ် သောက်သုံးခြင်း။
• သင့်ရဲ့ circadian rhythm မှာ ပြောင်းလဲမှုတွေ (၂၄ နာရီစက်ဝန်းအတွင်း မှောင်မိုက်မှုနဲ့ အလင်းရောင်ကြောင့် အဓိကသက်ရောက်မှုရှိတဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ အပြုအမူဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုတွေ)၊ ညဘက်အလုပ်လုပ်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် ညဘက်အိပ်ခန်းထဲက အလင်းရောင်ပမာဏကြောင့် ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။

အရင်းအမြစ်:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR257994&type=1